Yurtimiz o‘zining tabiati, tarixiy obidalari, qator turizm maskanlari bilan yuqori sayyohlik salohiyatiga ega. Shu bois, mamlakatimizda turizm, shu jumladan, ekoturizmni rivojlantirishga katta e’tibor qaratilmoqda. Turizm sohasini rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlarini belgilab berishga qaratilgan “Turizm to‘g‘risida”gi qonun, Prezidentimizning tegishli farmon va qarorlari qabul qilindi.

Jumladan, “O‘zbekiston Respublikasida ichki va ziyorat turizmini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi farmoni, “Xizmatlar sohasini rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarori bilan turizm xizmatlari sohasini qo‘llab-quvvatlash uchun ko‘plab imtiyozlar berildi.

2022 yil 1 apreldan 2025 yil 1 yanvarga qadar tegishli turizm hududlarida ro‘yxatdan o‘tgan hamda ushbu hududda xizmat ko‘rsatayotgan tadbirkorlik sub’ektlari uchun aylanmadan olinadigan soliq stavkasi 1 foiz, ushbu hududlardagi ob’ektlar va ular egallagan yer uchastkasi bo‘yicha yuridik shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliq va yuridik shaxslardan olinadigan yer solig‘i miqdorlari mazkur soliqlar bo‘yicha hisoblangan summaning 1 foizi miqdorida belgilandi.

Amalga oshirilgan chora-tadbirlar natijasida turizmni yanada rivojlantirish, sayyohlar va dam oluvchilar uchun munosib shart-sharoitlar yaratish, turizm sohasining sub’ektlarini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash tizimi yaratildi. 2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning Taraqqiyot strategiyasi 35-maqsadida “O‘zbekiston bo‘ylab sayohat qiling” dasturi doirasida mahalliy sayyohlar sonini 12 milliondan oshirish hamda respublikaga tashrif buyuradigan xorijiy turistlar sonini 9 millionga yetkazish vazifasi belgilab qo‘yildi.

Mamlakatimizda turizm xizmatlari sohasini qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha ko‘rilgan chora-tadbirlar natijasida 2021 yilda 1,7 million xorijiy va 7,7 million mahalliy sayyohlarga xizmat ko‘rsatilib, turizm xizmatlari eksporti 400 million dollarga yetkazildi. Shuningdek, respublika bo‘yicha jami 148 ta mehmonxona, 128 ta turistik tashkilot hamda 1 ming 15 ta oilaviy mehmon uylari tashkil qilinib, 4 ming 634 ta yangi ish o‘rinlari yaratildi.

Parlament quyi palatasidagi O‘zbekiston Ekologik partiyasi fraksiyasi hamda O‘zbekiston “Milliy tiklanish” demokratik partiyasi fraksiyasi tomonidan “Turizm to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonunining ijro etilishi hamda O‘zbekistonning turizm salohiyatini yanada oshirish, shu jumladan, ekoturizmni rivojlantirish borasida amalga oshirilayotgan ishlarning holati o‘rganilganda, sohada o‘z yechimini kutayotgan bir qator tizimli masalalar mavjudligi aniqlandi.

Shundan kelib chiqib, Oliy Majlis Qonunchilik palatasining shu yil 21 iyunda bo‘lib o‘tgan majlisida O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari – turizm va madaniy meros vaziri Aziz Abduhakimovga “O‘zbekistonning turizm salohiyatini oshirish borasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar, shu jumladan, ekoturizmni rivojlantirish borasida olib borilayotgan ishlar to‘g‘risida”gi parlament so‘rovi yuborildi.

Ta’kidlash joizki, parlament so‘rovi parlament nazoratining eng muhim shakllaridan biri sifatida o‘z samarasini ko‘rsatib kelmoqda. Turizm va madaniy meros vaziriga yuborilgan mazkur parlament so‘rovi ham sohadagi ishlarni baholash bilan birga, mavjud kamchilik va muammolarni bartaraf etish, yurtimizning sayyohlik salohiyatini yanada rivojlantirish, foydalanilmayotgan imkoniyatlarni ishga solishda muhim ahamiyat kasb etadi.

Singapurda joriy yil 31 may–2 iyun kunlari musulmon dunyosi turizm bozorini tiklash va rivojlantirishga bag‘ishlangan «Halal in Travel — Global Summit 2022» sammiti bo‘lib o‘tdi. Unda O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri o‘rinbosari, Turizm va madaniy meros vaziri Aziz Abduhakimov onlayn formatda ishtirok etib, so‘zga chiqdi.

Turizm va madaniy meros vazirligi matbuot xizmatining xabar berishicha, «Halal in Travel Awards» global sammiti doirasida Samarqand shahri «Yilning islom merosi manzili» va «Yilning eng yaxshi rivojlanayotgan musulmon shahri» mukofoti g‘olibi bo‘lgan. Shuningdek, O‘zbekiston har yili «CrescentRating» tomonidan e’lon qilinadigan «World Muslim Travel Index» reytingida kuchli o‘ntalikka kirgan.

Ushbu reytingni ishlab chiqishda mamlakatning sayyohlar uchun ochiqlik siyosati, musulmon turistlar uchun yaratilgan imkoniyatlar, targ‘ibot va marketing, islom merosini sayyohlarga yetkazish darajasi kabi qirqdan ortiq mezon hisobga olingan. «CrescentRating» tashkiloti rahbari Fazal Bahardin bu yilgi ko‘rsatkichlarga alohida to‘xtalib, O‘zbekistonni reytingda eng tez ko‘tarilgan va boshqalarga o‘rnak bo‘layotgan davlat sifatida e’tirof etgan.

O‘zbekiston Prezidenti tomonidan turizm segmentiga, xususan, ziyorat turizmiga qaratilayotgan alohida e’tibor samarasida O‘zbekiston jahon musulmon turizmi bozorida muhim o‘rinni egallagani ta’kidlangan.

Ma’lumot o‘rnida, ushbu sammit dunyoning turli burchaklaridan turizm sohasida tajribaga ega 70 dan ortiq soha mutaxassislarini o‘zida jam qilgan. O‘zbekistonda 2022 yil 1 yanvardan boshlab 35 ta restoran (tezkor ovqatlanish tarmoqlari) va 4 ta mehmonxona «Halol» reytingi va sertifikatiga ega bo‘lgan.

Buxoro viloyat turizm va madaniy meros bosh boshqarmasi masʼullari tomonidan loyihalarning monitoringi doimiy ravishda olib borilmoqda.

Shuningdek, yuzaga kelayotgan muammolarni bartaraf etish boʼyicha tizimli ishlar amalga oshirilayotgan bo'lib, loyihalarning ishga tushishi natijasida 1467 ta yangi ish oʼrinlari yaratilishi kutilmoqda.
-
В Бухарской области ведутся строительные работы в инвестиционных проектах в сфере туризма на 2022-2023 годы в размере 820,8 млрд.сумов.

68 инвестиционных проектов где: 41 гостиниц, 7 мотелей, 12 ресторанов, 2 ремесленных центра, 4 места экотуризма.

Мониторинг проектов осуществляется на постоянной основе должностными лицами управления туризма и культурного наследия Бухарской области.
 

Самарқанд – тарихи бир неча минг йилларга бориб тақаладиган қутлуғ маскан. Ер юзининг сайқали, Шарқ гавҳари, қадимий ва ҳамиша навқирон, алломаларга бешик бўлган замин, деган таърифу тавсифларга сазовор бўлган кент.

Дунёнинг исталган мамлакатига бориб, “Самарқандданман” деб айтсангиз ўзгача ҳурмат ва ҳавас билан қарши олишади. Бу заминда бўлганини гапиради ёки бориш орзусида эканини айтади. Ана шундай пайтда бежиз Самарқанд инсон умри давомида бир марта бўлса-да бориб кўриш шарт бўлган шаҳарлар қаторида эътироф этилмаганини англайсиз. Бўлмаса, дунёда мамлакат камми, шаҳарлар камми? Самарқанд ана шу минглаб шаҳарлар қаторида элликтадан биттаси. Бу ҳам бир неча йил олдинги эътироф. Балки бугун Самарқанд йигирмата, ўнта энг эътибордаги шаҳарлар қаторидадир. 

Майли, буниси ўз йўлига. Лекин айни чоғда Самарқанд чиндан ҳам дунёнинг йирик маданият, маърифат, сиёсий мулоқотлар марказига айланмоқда. Табиийки, бу ерга келувчи сиёсий арбоблар, олим, уламолар, сайёҳлар ҳар қачонгидан кўпайган. Энг муҳими, улар борадиган манзиллар бугун фақат Регистон ва Шоҳизинда, Амир Темур мақбараси ва Ҳазрати Хизр масжиди, Имом Бухорий ва Имом Мотуридий мажмуаларидан иборат эмас, ўнлаб, балки юзлаб объектлар бор. Уларнинг барчаси бориб кўришга, зиёрат қилишга ва завқланишга арзийди, диди нозик ҳар қандай инсонни ҳайратлантиради.

Туризм йил давомида 

Шу пайтгача Самарқандда баҳор ва куз ойларини сайёҳлик мавсуми ҳисоблашарди. Сабабини сўрасангиз, ушбу вақтда ҳаво салқин ва саёҳат учун қулай бўлади, хорижликлар асосан, шу пайтни танлайди, деб жавоб беришарди. Аммо бу гапга ишониш қийин, шундай гаплар билан ўзимизга тасалли берганмиз, холос. Миср доим иссиқ бўлса-да сайёҳлар эҳромларни кўриш учун йилнинг тўрт фаслида ҳам бу сеҳрли ўлкага боради-ку. Ёки Осиё мамлакатларида ёз ойлари биздаги каби жазирама бўлмайдими, Европа ва Америкада қор ёғмайдими, ёмғирлар мавсуми йўқми? Бор, албатта. Зиёрат учун, саёҳат учун ҳар бир фаслнинг ўзига яраша гўзаллиги, фойдалана олсангиз, қулайлиги мавжуд. Шу йилнинг баҳор ойлари эди. Ургутдаги Терсак туризм қишлоғи ҳақида мақола тайёрлаш учун бу гўзал гўшага борганимизда Франциялик сайёҳларни учратдик. Аксарияти кекса ёшли кишилар бўлгани учун “ҳозир тоғларимизда кўп ёмғир ёғяпти, бундай вақтда кўнгилдагидек саёҳат ҳам қилолмаётгандирсизлар”, деб сўрадик улардан.

– Биз шунинг учун саёҳатга келдик-ку, – деди улардан бири кутилмаганда. – Ўзбекистоннинг табиатини яхши биламиз, қолаверса, ҳозир қачон, қаерда, қандай об-ҳаво кузатилишини ҳам бир неча кун олдин билиш мумкин. Саёҳат учун фақат қуёшли, салқин пайт бўлиши шарт эмас, Ўзбекистонинг гўзал табиатидан ҳар қандай шароитда баҳра олиш мумкин. Бизга шуниси ёқади.

Тўғри-да тўрт фасли бирма-бир намоён бўладиган юртлар дунёда кўп эмас. Не бахтки, Ўзбекистон ана шундай ўлка. Йилнинг тўрт фасли ҳам ўз вақтида, ўз ўрнида келади. Шунинг учун бугун юртимизда сайёҳликка мавсумий деб қараш тушунчаси йўқолмоқда.

Ўн йил олдинги билан таққосласак, фарқ жуда катта бўлиши табиий, яқин йилларга назар солайлик. Маълумотларга кўра, Самарқандга пандемиядан олдин, 2019 йилнинг биринчи ярмида 198 минг нафар хорижлик, 1 миллионга яқин маҳаллий сайёҳ келган экан. Бу йил эса 114 давлатдан 240 минг нафардан ортиқ чет эллик, 1 миллион 245 минг нафар маҳаллий турист келибди. Чет эллик сайёҳларнинг Самарқандда бўлиш кунлари уч йил олдин ўртача 2 кунни ташкил этган бўлса, бугун 2,6 кунга етди. Кунлик харажати ўртача 100 АҚШ долларидан 152 долларга етган. Маҳаллий сайёҳларда ҳам ана шундай ўсиш кўрсаткичларини кўриш мумкин.

Бу – шунчаки рақамлар эмас, албатта, унинг ортида қанча иш ўрни, қанча даромад, қанча сервис, инфратузилма борлиги соҳа иши билан таниш бўлганларга яхши маълум.

– Туризм соҳасини ривожлантириш мақсадида кейинги етти йилда Ўзбекистон Республикаси Президенти ва ҳукумати томонидан 30 дан зиёд фармон ва қарорлар қабул қилинди, – дейди Самарқанд вилояти ҳокимининг туризм, маданият, маданий мерос ва оммавий коммуникациялар масалалари бўйича ўринбосари Р.Қобилов. – Бир қатор давлатлар фуқаролари учун виза тартиблари соддалаштирилди. Қўшни мамлакатлар билан фаол ҳамкорлик алоқалари йўлга қўйилди. Туризм соҳаси вакиллари давлатимиз томонидан ҳар томонлама қўллаб-қувватланди. Пандемия шароитида эса уларга кўплаб имтиёз ва енгилликлар берилди. Ана шу ишлар натижасида пандемия чекловлари юмшатилгач, туристик фирма ва компанияларимиз иш фаолиятини қийналмай давом эттирди. Соҳанинг иқтисодиётдаги улуши тез суратларда ошиб бормоқда. Масалан, ўтган йил туризм хизматларининг вилоятимиз ялпи ҳудудий маҳсулотидаги улуши 0,8 фоизни ташкил этган бўлса, жорий йилнинг биринчи чорагида 1,2 фоиздан ошди. Албатта, бу ҳам катта рақам эмас, аммо бугун яратилаётган имконият ва шароитлар туфайли кўрсаткич ошиб бориши аниқ.

Айни пайтда вилоятимизда 6642 ўринли 154 та меҳмонхона, 791 ўринли 32 та ҳостел ва 2585 ўринли 270 та меҳмон уйи мавжуд. Йилнинг дастлабки беш ойида 14 та меҳмонхона, 28 та меҳмон уйи фаолияти йўлга қўйилди. Туроператорлар сони 10 тага ошди ва 200 га яқинлашди.

Меҳмонхона ва туристик фирмалар фақат Самарқанд шаҳрида ташкил этилмаяпти, вилоятимизнинг бошқа ҳудудларида ҳам очилмоқда. Жумладан, яқинда Каттақўрғон туманида 25 ўринли битта меҳмонхона, Тойлоқ туманида 6 та ва Нуробод туманида 4 та оилавий меҳмон уйи очилди.

Янги йўналиш ва хизматлар кўпайди

Шу пайтгача Самарқандга келадиган сайёҳлар асосан шаҳардаги тарихий обидалар ва муқаддас қадамжоларга бориш билан чекланарди. Зиёрат туризми йўналишидаги сайёҳлар Имом Бухорий мажмуаси ва шу каби бошқа объектларга борарди. Эндиликда Самарқандда зиёрат туризми объектлари сони 50 тадан ошди. Шунингдек, 42 та гастрономик туризм нуқтаси, 25 та экотуризм маскани, 21 та тиббий туризм муассасаси, 10 та этнотуризм, 16 та агротуризм объекти ташкил этилди ва уларнинг барчасида ҳамма вақт сайёҳлар бор.

– Мамлакатимизга ташриф буюрувчи хорижий туристлар асосан халқимизнинг миллий турмуш тарзига, урф-одатларига қизиқиш билдиради, – дея сўзида давом этади Р.Қобилов. – Шу мақсадда икки йил олдин Самарқанд туманидаги тарихий Конигил қишлоғини туризм қишлоғига айлантириб, бу ердаги Сиёб ариғи атрофи обод қилинди ва элликдан ортиқ туристик хизматлар объекти, жумладан, 20 та меҳмон уйи, 15 та устахона, сувинер дўконлари ва миллий таомлар тайёрлаш ошхоналари, новвойхона, ун тегирмони, шолини оқлаш тегирмони ишлаяпти. Сайёҳлар уларнинг фаолияти билан танишиш баробарида шу маҳсулотлардан тайёрланган миллий таомларни татиб кўришлари, бу таомларни тайёрлаш жараёнларини кузатишлари мумкин. Масалан, Конигилда етиштирилган гуруч шу ердаги тегирмонда тозаланиб, палов тайёрланади. 

Конигилдаги тажриба ўзини оқлагач, Ургут туманидаги Терсак, Пайариқдаги Чоштепа, Нурободдаги Оқсой, Каттақўрғон туманидаги Андоқсой ва Қўшработдаги Пангат қишлоқларини туризм қишлоғига айлантириш ишларига киришдик. Мазкур туризм қишлоқларида бир қатор хизмат кўрсатиш турлари, яъни оилавий меҳмон уйлари, миллий таомлар тайёрлайдиган умумий овқатланиш шохобчалари, кулолчилик, каштачилик каби хизматлар йўлга қўйилмоқда. 

Экстремал туризм ёки сафари туризми йўналишида 5 та янги йўналиш ташкил этилди. Яъни, 22 километрлик “Самарқанд – Тарағай” йўналишида Амир Темур ғоригача, 12 километрлик “Самарқанд-Шаршара” йўналишида экстремал тоғ туризми бўйлаб саёҳат қилиш мумкин. Бу йўналишларда альпинизм, тоғ бўйлаб пиёда юриш, велосипедда ҳаракатланиш имконияти яратилган. 

Туризм кўчалари сонини янада кўпайтириш, сайёҳларга туну-кун савдо ва сервис хизматлари кўрсатиш бўйича ҳам аниқ дастурлар асосида иш олиб борилмоқда. Ушбу йўналишда Самарқанд шаҳридаги Ислом Каримов кўчасини “shopping” туризм кўчасига, Бозоров кўчасини “Pub Street” кўчасига, Алишер Навоий кўчасини санъат ва туризм кўчасига айлантириш ишлари олиб борилмоқда. Шаҳарнинг марказий ва сайёҳлар кўп ҳаракатланадиган кўчаларда 30 дан зиёд FOOD TRUCK (кўчма овқатланиш шохобчалари) фаолияти йўлга қўйилди. Худди шундай кўчалар барча туман ва шаҳарларда ҳам ташкил этилмоқда. 

Сайёҳларни кўпроқ жалб қилишнинг яна бир усули оммавий сайл ва фестивалларни кўпайтиришдир. Бу борада йил якунига қадар 12 та йирик тадбир, жумладан, 1 та ярмарка, 5 та фестивал, 2 та спорт тадбири, 2 та кўргазма танлови, 1 та карнавал ҳамда ёшлар ва зиёрат туризм ҳафталиги тадбирлари ташкил этиш кўзда тутилган. Бу тадбирлар белгиланган вақтда ўтказиб келинмоқда. Масалан, Наврўз умумхалқ байрами кунларида Самарқанд шаҳрида “Кабоб фестивали”, Жомбой туманида “Улоқ кўпкари” мусобақаси, Ургут туманида “Миллий ҳунармандчилик маҳсулотлари кўргазмаси” ўтказилди. Йил якунига қадар “Самарқанд нон сайли”, “Анжир сайли” каби тадбирлар кўзда тутилган.

Вилоятга ташриф буюрувчи сайёҳларга қулайликлар яратиш мақсадида яқинда Самарқанд халқаро аэропортида енгил автотранспорт воситаларини қисқа муддатли ижарага бериш хизмати жорий этилди.  Ушбу хизмат доирасида ўнга яқин “Volkswagen” ва “Mersedes-Benz” русумли электромобиллар хорижий туристларга ижарага берилмоқда. Алишер Навоий кўчасининг Университет хиёбони билан кесишган қисмида велосипед тўхташ жойи ва ижара хизмати ташкил этилди.

Вилоятдаги сайёҳлар кўп борадиган 26 та музей ва маданий мерос объектларида ҳам сайёҳлар учун муносиб шарт-шароит яратишга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Айни пайтда ушбу объектларнинг аксариятида пандуслар ўрнатилиб, ногиронлиги бўлган шахсларнинг эркин ҳаракатланиши учун имкониятлар кенгайтирилган. Шунингдек, объектларда аудио гид, гид-таржимон, миллий либослар ижараси хизматлари йўлга қўйилди. Регистон майдонида маданий дастурлар, концертлар намойиш этилмоқда. Музейлар соат 22:00 гача фаолият кўрсатмоқда.

Замонавий аэропортдан кўркам масканлар сари

БМТ халқаро туристик ташкилоти (UNWTO) маълумотига кўра, Ўзбекистон туризм соҳаси ўсиш суръати бўйича жаҳонда тўртинчи ўринни эгаллаган. Бу албатта, сайёҳларга замон талабларига мос сифатли хизмат кўрсатишни, замонавий инфратузилма яратишни тақозо этади.

Айни шу мақсадда 2018 йилда Самарқанд халқаро аэропортини кенгайтириш режалаштирилди. 2019 йилнинг июлида Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан лойиҳа миқёси янада йириклашди. Аэропорт билан биргаликда Самарқандда замонавий туристик марказ қуриш белгиланди.

Икки йил давомида Самарқанд аэропортида қурилиш-бунёдкорлик ишлари амалга оширилди. Замонавий терминал биноси ҳамда янги учиш-қўниш йўлаги, замонавий радиолокация тизими, 24 та самолёт ҳамда 700 автомобиль учун тураргоҳ барпо этилди. Иккита телескопик трап орқали 4 та самолётга чиқиш енглари ҳозирланди. 

Аэропортнинг янги терминалининг йўловчи ўтказиш қуввати соатига 1000 кишини ташкил этади. Мунтазам рейслар сони эса ҳафтасига 120 тагача етади. Айни пайтда мазкур аэропорт маҳаллий аҳоли ва хорижлик сайёҳларга ўз эшикларини очиб, сифатли хизмат кўрсатмоқда.

Бугунги кунда Ислом оламининг қутлуғ зиёратгоҳларидан бири саналган, Пайариқ туманидаги Имом Бухорий мажмуасини ҳам қайта қуриш ишлари давом этмоқда. Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан ушбу мажмуа буюк муҳаддис Имом Бухорий бобомизнинг муқаддас динимиз йўлидаги хизматларига муносиб тарзда бунёд этилмоқда. Бу ерда 10 минг ўринли масжид, 21 гектар майдонда улуғ аждодларимизнинг диний мероси ва моддий маданий мерос объектларини акс эттирувчи тематик хиёбон, 3 та меҳмонхона ва 24 та оилавий меҳмон уйларидан иборат, шунингдек 3000 нафар зиёратчиларга хизмат кўрсатувчи “ҳалол” стандартига эга умумий овқатланиш корхоналари фаолияти йўлга қўйилиб зиёрат туризми мажмуаси барпо этилади.

Президентимиз 15 июль куни Самарқандга ташрифи давомида ҳам мазкур объектда бўлиб, қурилиш ишларини ўз вақтида ва сифатли бажариш, бу ерда зиёратчилар учун ҳар томонлама қулай шароит яратиш юзасидан кўрсатмалар берди. 

Самарқанд туманида жойлашган эшкак эшиш канали атрофида 260 гектар майдонда янгидан бунёд этилаётган “SILK ROAD SAMARKAND” туристик мажмуаси ҳам бугун Самарқанддаги энг йирик ва асосий қурилиш объектларидан бири ҳисобланади. Айни пайтда сўнгги пардозлаш ва ҳудудни ободонлаштириш ишлари давом этаётган мазкур лойиҳанинг умумий қиймати 353 миллион долларга баҳоланмоқда. Яқин кунларда очилиши режалаштирилган кўп тармоқли сайёҳлик мажмуаси нафақат Самарқанд, балки бутун Марказий Осиё учун замонавий мажмуага айланиши, маданий, гастрономик, тиббий ва ишбилармонлик туризми объектларини бирлаштириши кўзда тутилмоқда.

Марказда жаҳон андозалари даражасидаги меҳмонхоналар, истироҳат боғи, дам олиш масканлари, ресторанлар, кафе ва барлар, шунингдек, халқаро анжуманлар маркази ва маданият масканлари жойлашади. Халқаро архитекторлар ва муҳандислар жамоаси томонидан ишлаб чиқилган замонавий лойиҳа турли тематик зоналарни бутун Марказий Осиё минтақасида ўхшаши бўлмаган уйғун меъморий ансамблга бирлаштирган.

Комплекс бир нечта бўлимдан ташкил топган бўлиб, эшкак эшиш каналининг шимолида конгресс маркази ва ландшафтлар билан безатилган тўртта ҳашаматли меҳмонхонани ўз ичига олган бизнес кластер жойлашган. Жанубий кластерга ҳар бирининг ўзига хос даволаш-санаторий йўналишига эга бўлган тўртта бутик меҳмонхона, шунингдек, экоқишлоқ, “Абадий шаҳар” тарихий-этнографик мажмуаси, савдо майдончалари киради.

Мазкур объект ҳақида батафсил тўхталмаймиз. Сабаби бу ҳақда яқин кунларда мажмуа очилиши муносабати билан кенгроқ, алоҳида материал тайёрлаймиз.

Умуман, айни чоғда Самарқанд вилоятида туризм соҳасида 365 та янги лойиҳа амалга оширилмоқда ва уларнинг ишга тушиши билан 15 мингга яқин янги иш ўринлари яратилади. Иш ўрни шунча бўлганидан кейин, бу масканлар хизмат кўрсатадиган туристлар сонини тасаввур қилаверинг.

Бугун Самарқанд – жаҳон туризм марказларидан бирига айланмоқда. Бу баландпарвоз гап эмас, реал ҳақиқат. Буни халқаро ташкилотлар эътироф этмоқда, дунё аҳли Самарқандга интилмоқда. Самарқанд том маънода ер юзининг сайқалига айланиб, дунё аҳлини ўзига чорламоқда.

Самарқандга хуш келибсиз!

Ғолиб Ҳасанов, Алишер Исроилов (сурат), ЎзА

https://uza.uz/uz/posts/samarqand-faqat-registondan-iborat-emas-yoxud-er-yuzining-sayqali-turistik-salohiyatiga-bir-nazar_391436

Joriy yilning 27 iyul kuni  Xalqaro turizm va madaniy meros universitetida Samarqand viloyati turizm va madaniy meros bosh boshqarmasi rahbariyatining gid-tarjimonlar bilan uchrashuvi bo‘lib o‘tdi.

Yig‘ilishda bosh boshqarma boshlig‘i R.Qobilov ShHT sammiti kunlarida gid-tarjimonlarning ishlash tartibi, gid-tarjimonlarga malaka sertifikati va beydj berish tartibini tushuntirib berdi.

Shuningdek, uchrashuvda gid-tarjimonlar va gidlar o‘zlarini qiynayotgan muammolar haqida gapirib, sohani yanada takomillashtirish bo‘yicha o‘z takliflarini bildirdilar.

“Gid-tarjimonlar kengashi”ni tuzishga qaror qilindi.

Muzeylar faoliyatiga hukumatimiz rahbari tomonidan munosib e’tibor qaratilmoqda. Shu bois Toshkent viloyati muzeylariga keluvchilar soni yanada ortib, muzeylarga bo‘lgan qiziqish ortdi. Uy muzeylari uchun ham sayohatlar alohida tashkil qilinayotganligi quvonarli. 
Yangiyo‘l shahrida joylashgan Usmon Yusupov memorial uy muzeyida saqlanayotgan eksponatlar o‘zbek xalqining munosib farzandi, uning vatan manfaati yo‘lida qoldirgan haqiqiy mehnatlaridan gapirib turadi. Tarixga nazar tashlashni istagan turistlar mana shu kabi muzeylarga sayohat uyushtirib ma’naviy quvvat olayotgani mubolag‘a emas.

Surxondaryo viloyati Sariosiyo tumani soʼlim goʼshalaridagi betakror tabiat manzaralari, muqaddas qadamjolari bilan dunyo sayyohlarida katta qiziqish uygʼotmoqda.

Subtropik iqlimi bilan ham mashhur boʼlgan togʼli hududdagi Sangardak sharsharasining dovrugʼi yetti iqlimga yoyilgan. Tabiat inʼom etgan goʼzal maskan haqida qiziqarli afsona va rivoyatlar ham bor. 

Аvloddan-avlodga oʼtib kelayotgan bu rivoyatlardan birida aytilishicha, oʼtmishda ham bu sharsharani tomosha qilish uchun yunon, arab va boshqa davlatlarning hukmdorlari Sangardakka kelib, dengiz sathidan 2 ming metr balandlikda joylashgan 150 metrli sharsharadan oʼzgacha zavq olgan. Demak, osmonoʼpar balandlikdan tushayotgan zilol suv ohangi qadimdagi hukmdorlarning ham asablarini erkalab, ularning kayfiyatini yanada koʼtargan. Hisor togʼ tizmasining shundoqqina biqinida yastanib yotgan tumanning qir, adirlari ham noyob oʼsimlik va hayvonot dunyosi, Nilu qishlogʼidagi qadimiy masjid, chinor daraxtlari va qishloq ahliga obi-hayot ulashib kelgan sirli hovuz ham har qanday kishini oʼziga maftun etadi. 

Maftunkor tumanda boshqa sohalar qatori turizmning ham rivojlanayotgani sayyohlarga zamonaviy sharoitlar yaratishni taqozo etadi. Shunga asosan barcha qulayliklarga ega yangi mehmonxonalar qurilmoqda. Yoʼl infratuzilmasi yaxshilanib, turistlarga savdo, maishiy va boshqa xizmatlar koʼrsatish tarmoqlari ishga tushirilmoqda. Vazirlar Mahkamasining 2018 yil 7 avgustdagi “Oilaviy mehmon uylari faoliyatini tashkil etish toʼgʼrisida” gi qarori turizm faoliyati subʼektlarini rivojlantirishni qoʼllab-quvvatlab, hududlarning turizm salohiyatidan foydalanish samaradorligini oshirdi. 

Аholining bandlik masalasini yechishga koʼmaklashdi. Mazkur hujjatga muvofiq Sariosiyo tumanida oilaviy mehmon uylari barpo etish istagini bildirgan xonadon sohiblari soni ham ortib bormoqda. Аyni paytda tumanda mahalliy va xorijlik sayyohlarga xizmat koʼrsatayotgan 30 ta oilaviy mehmon uylarining asosiy qismi Sangardak, Nilu va Subhidam mahallalarida faoliyat yuritmoqda. 

–Tabiat qoʼynida dam olib, betakror manzaralardan zavqlanishning baribir gashti boʼlakcha boʼladi, – deydi Sangardak mahallasidagi “Vahob hofiz” oilaviy mehmon uyi sohibi Аbduvahob Аzizov. – Uyimiz shundoq Sangardak sharsharasi yaqinida zilol suvli soy boʼyida joylashgan. Bu hududda yilning deyarli toʼrt faslida ham mahalliy va xorijdan kelgan mehmonlar boʼladi. Uyimizda ular uchun barcha sharoitlarni yaratganmiz. 

Kelgan xorijlik sayyohlar bu yerdan olgan boy taassurotlarini, tabiat manzaralari maftun etganini hayajon bilan gapirib, uyimizda koʼproq milliy taomlarimiz tayyorlanishi, urf-odatlarimiz va noyob milliy hunarmandligimiz bilan qiziqadi. Oʼz uyimizda goʼzal hududimizga kelayotgan turistlarga oilaviy xizmat koʼrsatib, bandligimizni taʼminlayotganimizdan mamnunmiz. Togʼli tumanda milliy urf-odat va anʼanalarimiz keng namoyon etiladigan oilaviy mehmon uylari bir yoʼla 300 ga yaqin sayyohga xizmat koʼrsatish quvvatiga ega boʼlib, 50 ta ish oʼrni yaratilgan.

28-iyul kuni O‘zbekiston Respublikasi Turizm va madaniy meros vazirligi binosida “Milliy PR-markazi” DUK direktori D.M. Samandarova va “ECM Spectrum” kompaniyasi direktori S.R. Alimov o‘rtasida memorandum imzolandi.

Memorandum doirasida O‘zbekiston Respublikasi hududida turizm, logistika, transport infratuzilmasini rivojlantirish, bosh rejalashtirish asosida sayyohlik hududlarini rivojlantirishga qaratilgan qo‘shma loyihalarni, shuningdek, hududdagi madaniy meros obyektlarini redevelopment (qayta ta’mirlash) va zamonaviy foydalanishga moslashtirish bo‘yicha loyihalarni amalga oshirish nazarda tutilgan.

So‘nggi yillarda ECM Spectrum O‘zbekistonning turizm sohasidagi rivojlanishini katta ishtiyoq bilan kuzatib bormoqda. Turistlar oqimining ortishi, mamlakat iqtisodiyotining jadal rivojlanish sur’atlari va boshqa ijobiy omillar ECM Spectrum kompaniyasining O‘zbekiston Hukumati tomonidan sayyohlarga qulay shart-sharoitlar yaratish sohasida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli ishlarda ishtirok etishga intilishiga ta’sir qildi.

ECM Spectrum ko‘p yillik xalqaro tajribani inobatga olgan holda O‘zbekistonning turizm sohasidagi rivojlanishini katta ishtiyoq bilan kuzatmoqda. 

Ma’lumot uchun: ECM Spectrum – Berlinda ofisiga ega bo‘lgan Yevropa injiniring kompaniyasi bo‘lib, u Germaniya, Sharqiy Yevropa, Markaziy Osiyo va bir qator MDH davlatlarida xalqaro darajadagi xizmatlar ko‘rsatib, sanoat, infratuzilma va ko‘chmas mulk sohasida zamonaviy loyihalarni amalga oshirishda ishtirok etadi.

Uchrashuv ishtirokchilarining hamkorligi mamlakatimizning turizm sohasi va madaniy merosini rivojlantirishga samarali ta’sir ko‘rsatadi.

Joylashtirish vositalari va ularda taqdim etiladigan xizmatlarga doir umumiy talablarni belgilovchi O‘z DSt 3220:2017 “Turizm xizmatlari. Joylashtirish vositalari. Umumiy talablar” davlat standartiga tegishli hukumat qarorlariga muvofiq o‘zgartirishlar kiritildi.

Xususan, O‘zbekiston Respublikasining “Nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risida”gi Qonuni 25-moddasiga muvofiq mehmonxona va o‘xshash joylashtirish vositalarida nogironlar uchun sharoitlari bo‘lgan kamida bitta nomerning mavjud bo‘lishi hamda nomerni o‘rindiqli aravachadan foydalanadigan nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun qulay tarzda jihozlangan va eshitish va ko‘rish bo‘yicha nogironligi bo‘lgan shaxslarning tegishli ehtiyojlariga muvofiq e’lonlar uchun displeylar hamda ovozli qurilmalar bilan jihozlash bo‘yicha talablar kiritildi.

Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 10-iyuldagi 433-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Koronavirus pandemiyasi va global inqirozli holatlarning mamlakat turizm sohasiga salbiy taʼsirini kamaytirish bo‘yicha chora-tadbirlar rejasi”ning 118-bandiga muvofiq, mehmonxona va o‘xshash joylashtirish vositalarida elektron dastur bilan integratsiyalashgan elektron kalitli (plastik magnit karta) elektron qulflar va “Xavfsiz turizm” va “Xavfsiz shahar” tizimlari, videokuzatuv tizimlarini joriy etish talabi joriy qilindi. Mazkur talablar 2022-yil 3-yanvardan boshlab amaliyotga tatbiq qilindi.

Maʼlumot uchun: O‘z DSt 3220:2017 “Turizm xizmatlari. Joylashtirish vositalari. Umumiy talablar” davlat standartiga kiritilgan o‘zgartirishlar O‘zbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi huzuridagi O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligining 2021-yil 3-iyuldagi buyrug‘i bilan tasdiqlangan.

Yuqoridagilarni inobatga olib, tadbirkorlik subyektlaridan joylashtirish vositalarini davlat standartlari talablariga muvofiqlashtirish lozimligi eslatib o‘tiladi.

Mazkur talablarning bajarilishi sertifikatlashtirish obyektlarida o‘tkaziladigan navbatdagi inspeksiya nazorati davomida standartga muvofiq kiritilgan o‘zgartirishlar bo‘yicha dasturga asosan tekshiriladi.

Jumladan, 2022-yilning yanvar oyida 20 ta joylashtirish xizmatini ko‘rsatish obyektlarida sertifikatlashtirish auditlari o‘tkazildi. Ularning natijalariga ko‘ra, 18 ta mehmonxona xizmatlarini ko‘rsatish obyektlarida elektron dastur bilan integratsiyalashgan elektron kalitli (plastik magnit karta) qulflar va nogironlar uchun maxsus xona tashkil etilmaganligi sababli sertifikatlashtirish bo‘yicha rad javobi berildi.

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʼmitasi va Turizmni rivojlantirish qoʼmitasi tomonidan "Suvtushar" sharsharasida ziyorat turizmi va ekologik turizmni tashkil qilish uchun zarur infratuzilmani yaratish boʼyicha tayyorlangan loyiha va smeta hujjatlari asosida obʼektni qurilish ishlari boshlanmoqda.

Maʼlumki, turizm jahonning koʼplab mamlakatlari iqtisodiyoti tarkibida tez rivojlanayotgan va salmoqli oʼrinni egallaydigan tarmoqdir. 

Ekologik turizm tabiat bilan kishilarning uzviy bogʼliqligi va bevosita muloqotini rivojlantirishga, tabiatda huzur-halovat, madad quvvat, bilim, umuman ekologik iqtisodiy barqarorlik va muvozanatni saqlagan holda faol dam olishda alohida oʼrin kasb etadi. 

Аna shulardan kelib chiqib, amalga oshirilayotgan loyiha "Hisor” davlat qoʼriqxonasining qoʼriqlanma hududida barpo etilayotgan "Suvtushar" sharsharasini turistlarning eng sevimli ekoturistik maskaniga aylanishiga xizmat qiladi.

“Yangi Oʼzbekiston yoshlari, birlashaylik!” shiori ostida Termiz shahrida oʼtkazilayotgan viloyat yoshlar festivali doirasida bugun yosh baxshilar koʼrik-tanlovi ham oʼtkazildi.

Baxshichilik sanʼatiga ixtisoslashtirilgan respublika maktab-internatida tashkil etilgan tanlovda har bir hududdan ikki nafardan, jami 30 nafar yosh baxshilar ishtirok etdi. Yosh baxshilar uch guruhda oʼzaro bellashdilar. I guruh 5 yoshdan-15 yoshgacha, II guruh 16 yoshdan-22 yoshgacha, III guruh 23 yoshdan-30 yoshgacha belgilandi.

Tanlovda 1-oʼrinni egallagan Olim Аliqulov 3 million, 2-oʼrinni egallagan Shahriyor Toshtemirov 2 million, 3-oʼrinni egallagan Diyor Rasulov 1 million soʼm pul mukofotlari bilan taqdirlandi.

Dilnoza Lazizova “Eng yosh baxshi”, Аkram Mamarajabov “Eng yaxshi doston ijrochisi”, Аbdulaziz Normurodov “Eng yaxshi kuy ijrochisi”, Bekzod Hamidov “Eng yaxshi terma ijrochisi” nominatsiyalari boʼyicha esdalik sovgʼalar bilan taqdirlanishdi.

Davlat statistika qoʻmitasi maʼlumotlariga koʻra, 2022-yilning 1-choragida Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining xorijga safar maqsadlari:

qarindoshlarni yoʻqlash — 525,1 ming kishi 

dam olish — 138,6 ming kishi 

oʻqish maqsadida — 40,2 ming kishi

davolanish — 9,5 ming kishi 

xizmat yuzasidan — 3 ming 

Oʼzbekistonning ziyorat turizmi salohiyatini targʼibot qilish boʼyicha Indoneziyaning TVRI(Televisi Republik Indonesia) davlat teleradiokompaniyasi vakillaridan tashkil topgan delegatsiya aʼzolari Buxoroda suratga olish ishlarini olib bordi

Joriy yilning 19-iyunь kuni Indoneziyaning bir guruh ijodkorlari TRI telekanali uchun Buxoroning ziyorat maskanlarida suratga ishlarini olib bordi.

"Buxoro islom madaniyati poytaxti boʼlgani sabab Indoneziyada bu qadim va muqaddas shaharga qiziquvchilar juda koʼp. Shu sabab biz Buxoroning muqaddas qadamjolarini xalqimizga namoyish etmoqchimiz",- dedi loyiha rejissyori Tia Tetra.

Shuningdek, Indoneziya telekanali ijodkorlari Buxoroning Аrk qoʼrgʼonidan Labi hovuzgacha boʼlgan manzilda ham suratga olish ishlarini olib borishdi.

Oʻzbekiston Turizm va madaniy meros vazirligi Samarqand viloyati hokimligi va O'zbekiston Badiiy ijodkorlar uyushmasi bilan hamkorlikda Samarqandda Shanxay hamkorlik tashkilotiga a’zo davlatlar hunarmandlari uchun Xalqaro haykaltaroshlik simpoziumini tashkil etdi. 

Bu 2022-yil sentabr oyida Samarqand shahrida boʻlib oʻtadigan ShHTga aʼzo davlatlar sammitiga tayyorgarlik koʻrish doirasida amalga oshirildi.

Bir oy davomida professional haykaltaroshlar betakror ijod namunalarini yaratadilar. Ular yasagan haykallar Turizm va Madaniy meros vazirligi hamda Samarqand viloyati hokimligi tomonidan shahardagi bog‘ va xiyobonlarga, shuningdek, 7 ta muzeyni o'z ichiga olgan Samarqand “Muzeylar maydoni” hududiga o‘rnatiladi.  Xalqaro tadbir yakunlari bo‘yicha katalog chop etiladi.

Ta’kidlash kerakki, kelgusida  ham haykaltaroshlik simpoziumini ShHTga aʼzo mamlakatlar va Oʻzbekistonning boshqa hamkor davlatlari bilan anʼanaviy va muntazam o'tkazish maqsad qilingan.

Turizm va madaniy meros vazirligi tashabbusi bilan ShHTda “Samarqand ruhi” shiori ostidagi plenerning ikkinchi bosqichi boshlandi.

8 avgust kuni Samarqandga Eron, Pokiston, Rossiya, Tojikiston, Qirg‘iziston va boshqa mamlakatlardan 36 nafar iste’dodli rassom yetib keldi. Dastlabki ikki kunda mo‘yqalam ustalari Samarqandning diqqatga sazovor joylari bilan yaqindan tanishadilar.

Rassomlar 18 avgustga qadar tarixiy obidalarda va “Ipak yo‘li” turizm va madaniy meros xalqaro universiteti studiyasida ishlaydilar.

Plener ishtirokchilarining asosiy maqsadi o‘zbek xalqining moddiy va ma’naviy madaniyatini o‘z asarlarida aks ettirishdir.

  Шўрчи туманининг 1-сектор худудида “Кушон” туризм бекати ўз фаолиятини бошлади. 
     Тадбиркор Акром Юсупов томонидан қурилган мажмуада 24 нафар ёшларнинг бандлиги таъминланган. 
 

Surxondaryo viloyati Turizm va madaniy meros bosh boshqarmasi xodimlari tomonidan Surxondaryo viloyati Innovatsiya boshqarmasi, AOKA boshqarmasi, Termiz Shahar gaz ta’minoti, Termiz Shahar elektr energiya ta’minoti hamda “Yuksalish” umum-harakat Surxondaryo viloyati hududiy bo‘linmasi xodimlariga dastur bo‘yicha tashkil etilayotgan turistik paketlar va mamlakatizdagi turistlar bilan gavjum bo’ladigan madaniy obyektlarga sayohat qilishda targ‘ibot ishlari olib borildi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti raisligida joriy yilning 26 aprel kuni o‘tkazilgan turizm xizmatlari ko‘lamini kengaytirish va infratuzilmasini rivojlantirish chora-tadbirlari bo‘yicha videoselektor yig‘ilishida mavjud imkoniyatlarni ishga solib, xizmatlar ko‘lamini kengaytirish masalalari muhokama qilingan edi.

Mazkur vazifalardan kelib chiqib Toshkent viloyatida ham keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Xususan, Prezidentimizning 2022-yil 30-apreldagi "Ichki turizm xizmatlarini diversifikasiya qilishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida"gi qaroriga muvofiq respublika bo‘yicha maxsus soliq tartibi joriy etildi.

Joylardagi 28 ta tuman-shaharning 135 ta mahallalarida turizm sohasini rivojlantirish dasturlari belgilab olindi.

Qarorga ko‘ra, Toshkent viloyatining Angren shahri va Ohangaron, Parkent, Bo‘stonliq tumanlaridan 21 ta mahalla tanlab olinib, mazkur hududlarda 2022-yilda turizm xizmatlari va infratuzilmasini rivojlantirish bo‘yicha yo‘l xaritalari tasdiqlandi.

Go‘zal tabiati, so‘lim go‘shalari bilan sayyohlarni jalb etayotgan Ohangaron tumanining Ko‘ksaroy, Ovjazsoy va Alisher MFYlari ham ushbu ro‘yxatga yeiritilgan hududlardan sanaladi.  

Turistik salohiyati yildan yilga yuksalayotgan tumanning uzoq tog‘li qishloqlarida tashrif buyurayotgan turistlarga xizmat ko‘rsatish sifati tobora yaxshilanmoqda. Xususan, viloyat turizm va madaniy meros bosh boshqarmasi mas’ul xodimlari Alisher MFYda olib borilayotgan ishlar hamda tadbirkorlik sub’yektlariga maxsus soliq rejimi joriy etilganligi bo‘yicha o‘rganish ishlari o‘tkazildi va kerakli tavsiyalar berildi. 

Olib borilgan targ‘ibot ishlari natijasida tumanning chekka mahallarida oilaviy tadbirkorlik qilish istagini bildiradiganlar soni ortmoqda.

Rocket DMC Uzbekistan Turkiya turoperatorlari uchun O‘zbekiston turizm salohiyatini namoyish qildi

2024 yil 24 iyulda Istanbulda O‘zbekistonning turistik salohiyatini namoyish etuvchi taqdimot bo‘lib o‘tdi. Bu tadbir Rocket DMC Uzbekistan kompaniyasi tomonidan Turkiya sayohat agentliklari assotsiatsiyasi (TÜRSAB) ko‘magida tashkil etildi. Taqdimotda 60 dan ortiq turk turistik agentliklari va 10 ta OAV vakillari ishtirok etdi.

Tadbirda Rocket DMC Uzbekistan kompaniyasining turpaketlari bilan tanishtirib o‘tildi. Shuningdek, turistlarga Silk Road Samarkand turistik markazi, Air Samarkand va Air Marakanda kompaniyalarining takliflari haqida ham ma’lumot berildi.

“Taqdimotni o‘tkazishdan maqsadimiz, kompaniyamiz va mamlakatimiz turistik imkoniyatlarini turk hamkasblarimizga kengroq ko‘rsatib berishdir. Yuzma-yuz uchrashuvlarimizdan keyin O‘zbekistonga turk turistlari soni yanada ko‘payadi, deb umid qilamiz. Biz Air Samarkand kompaniyasi bazasida ikki-uch xil xizmatlarimizni taklif qilmoqchimiz, bu esa Istanbul-Samarqand parvoz yo‘nalishini yanada ommalashishiga yordam beradi. Uchrashuvlarimiz ancha foydali o‘tdi, xususan, turk hamkasblarimiz bizlarga ziyorat turizmi bo‘yicha ham dastur tayyorlashimiz uchun bir nechta takliflarni berishdi”, - dedi Rocket DMC Uzbekistan bosh direktori Negina Muxtarova.

2023 yil may oyida tashkil etilgan, DMC yo‘nalishlarini boshqaruvchi Rocket DMC Uzbekistan kompaniyasi shtab kvartirasi Dubayda joylashgan Rocket DMC xalqaro tarmoq a’zosi hisoblanadi. Misr, Turkiya, Tunis, Ispaniya turistik bozorlarida faoliyat yurituvchi hamda Qatar, Saudiya Arabistoni va Gresiya bozorlariga chiqishga hozirlik ko‘rayotgan Rocket DMC Uzbekistan maqsadi O‘zbekiston turistik salohiyatini jahon miqyosida keng tanitish, chet ellik turistlar uchun yanada jozibali takliflarni berish orqali ularga qulayliklar yaratishdan iborat. Kompaniyaning mahalliy strategik hamkorlaridan biri Silk Road Samarkand turistik markazi hisoblanadi. 

https://kun.uz/kr/21025371